หญ้าไข่เห่า

หญ้าไข่เห่า

ชื่ออื่น หญ้านกเขา (ชัยนาท), สร้อยนกเขา (ชลบุรี)

ชื่อวิทยาศาสตร์  Mollugo pentaphylla Linn., M. stricta Linn.   

ชื่อวงศ์   AIZOACEAE

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์
เป็นพืชค้างปี(annual) พบขึ้นอยู่ตามชายป่า ใต้ที่ร่มและชุ่มชื้น มีกิ่งแขนงแตกออกจากซอกใบจำนวนมาก ลำต้นทอดเลื้อยปลายยอดตั้งชันขึ้น(ascending) ความสูงของต้น 71.28-145.18 เซนติเมตร ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางลำต้น 3.95-7.67 มิลลิเมตร ลำต้นกลมและค่อนข้างเหนียว สีเขียวเข้มผิวมัน มีขนสีขาวยาวประมาณ 2 มิลลิเมตรปกคลุมจำนวนมาก ข้อ(node)สีเขียวมีขนสีขาวคลุมรอบๆหนาแน่น ลักษณะของข้อพองออกเล็กน้อย ข้อที่แตะดินไม่มีรากงอก ใบเป็นแบบรูปใบหอก(lanceolate) โคนใบมน แผ่นใบกว้าง ปลายใบเรียวแหลม(acuminate) ใบยาว 23.29-27.43 เซนติเมตร กว้าง 1.62-1.96 เซนติเมตร เส้นกลางใบ(mid rib)ด้านหน้าใบจากโคนใบถึงกลางใบเป็นร่องเห็นชัดเจน ด้านหลังใบ เป็นสันเล็กค่อนข้างแข็ง สีใบเขียวเข้ม ผิวใบค่อนข้างหนาและนุ่ม มีขนสีขาวยาวประมาณ 2 มิลลิเมตรปกคลุมหนาแน่น ขอบใบหยักแบบฟันเลื่อยถี่(serrulate) กาบใบ(sheath) สีเขียวเข้มมีขนคลุมจำนวนมาก บริเวณขอบกาบใบมีขนยาว 3-4 มิลลิเมตรขึ้นอยู่จำนวนมาก กาบใบกลมหุ้มลำต้น ความยาวกาบใบ 5.66-7.66 เซนติเมตร ลิ้นใบ(ligule) เป็นแผ่นเยื่อขอบลุ่ยเป็นเส้นๆ(membranous frayed) ยอดอ่อนโผล่แบบม้วน(rolled in bud) ออกดอกช่วงเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน ช่อดอกออกที่ปลายยอดแบบช่อแยกแขนง(panicle) ช่อดอกมีช่อดอกย่อยจำนวนมาก กลุ่มดอกดกหนาแน่น ช่อดอกสดสีเขียวอมเหลืองอ่อนมีน้ำเหนียวจับจะติดมือ ช่อดอก(inflorescence)ยาว 21.0-35.3 เซนติเมตร ส่วนHeadยาว 19.5-26.5 เซนติเมตร ช่อดอกย่อยยาว 7.13-11.53 เซนติเมตร กลุ่มดอกย่อย(spikelet)เกาะกันอยู่เป็นคู่ๆ มีก้านดอกยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร กลุ่มดอกย่อยรูปรี ยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร มีกาบหุ้ม(glume)บนยาวประมาณ 2 มิลลิเมตร glumeล่างยาวประมาณ 1 มิลลิเมตร glumeบนมีดอก(floret)ที่มีlemmaและpaleaหุ้มเป็นดอกสมบูรณ์เพศ(fertile) floretล่างเป็นดอกหมัน(sterile) ดอกแก่ร่วงทั้งชุดการขยายพันธุ์ : เป็นพรรณไม้กลางแจ้ง ที่ชอบขึ้นอยู่ทั่วไป ขยายพันธุ์ด้วยการใช้เมล็ด
ส่วนที่ใช้ : ลำต้น, ใบ
สรรพคุณทางสมุนไพร
ทั้งต้น   รสขมเย็น แก้ไข้ ไข้จับสั่น แก้ดีพิการ แก้ร้อนในกระหายน้ำบำรุงธาตุ ระบายท้อง แก้ริดสีดวงทวาร